Daniel Zhang – người tiếp nối sự thần kỳ của Alibaba

    0
    20

    Daniel Zhang – người tiếp nối sự thần kỳ của Alibaba

    Hoàng Xuân Phương

    Daniel Zhang (bên phải) sẽ thay thế Jack Ma kể từ tháng 9-2019 trong vai trò Chủ tịch điều hành tập đoàn Alibaba.

    (TBVTSG) – Giá trị của Alibaba nay đã là 420 tỉ đô la Mỹ từ những đồng vốn khiêm tốn của 20 năm trước. Daniel Zhang đã hỗ trợ đắc lực cho Jack Ma tạo nên sự thần kỳ đó, và nay trở thành người được chọn để thay thế nhà đồng sáng lập tập đoàn thương mại điện tử này vào năm tới với hy vọng bắt đầu một giai đoạn thần kỳ mới.

    Thế giới biết nhiều đến Alibaba, đến Jack Ma (Mã Vân), nhưng ít người biết đến con người Tiểu Dao Tử với bản chất khiêm tốn, mặc dầu Daniel Zhang là tác giả của “Ngày hội Độc thân” mang lại tiếng tăm cho Alibaba, và cũng là Giám đốc điều hành tập đoàn này kể từ 2015.

    Một cuộc chuyển giao thế hệ

    Thị trường đông dân luôn là thị trường của văn hóa, và các mô hình kinh doanh thích hợp với văn hóa tại đó mới có thể phát triển mạnh, thậm chí bùng nổ. Văn hóa giá rẻ đã là đặc trưng của thị trường đông hơn 1,36 tỉ dân này, và Daniel Zhang đã theo sát triết lý của Jack Ma để tạo nên sự bùng nổ thương mại điện tử cho Alibaba suốt hơn một thập kỷ. Nhưng hơn thế nữa, ông lại là tác giả của ý tưởng táo bạo tạo nên lễ hội mang tính thời thượng, Ngày hội Độc thân cho những người đang ở giai đoạn yêu nhau, và cùng với đó là cả cộng đồng xã hội. Sự say mê lễ hội đã trở thành nhân tố thành công đến không ngờ cho Ngày hội Độc thân diễn ra hôm 11-11 hằng năm tại Trung Quốc, cho dù đó không phải là lễ hội truyền thống. Năm ngoái, doanh số một Ngày hội Độc thân của Alibaba đã lên đến 25,2 tỉ đô la Mỹ, và một tuần hội độc thân của JD.com là 19,14 tỉ đô la Mỹ. Những con số như mơ đó đã vượt xa kỷ lục của ngày Black Friday 3 tỉ đô la và ngày Cyber Monday 3,45 tỉ đô la trên đất Mỹ.

    Hơn ai hết, Jack Ma biết giá trị của sự thần kỳ đó và muốn có người tiếp nối nơi Alibaba trước khi chuyển giao một thế hệ lãnh đạo. Hai mươi năm đã là quá đủ, và vào ngày sinh nhật thứ 54 của mình họ Mã đã công bố kế hoạch rút lui cùng với bức thư đề cử người Giám đốc điều hành tập đoàn Daniel Zhang (Tiểu Dao Tử) hiện nay thay mình dẫn dắt con tàu Alibaba trong vai trò Chủ tịch điều hành kể từ ngày 10-9-2019. Với hơn 86.000 nhân viên Alibaba, từ nay họ không còn xa lạ với một Zhang tự do tự tại, mà trước mắt họ là một ông chủ Zhang. Joseph Tsai, Phó chủ tịch tại Alibaba, người đã sát cánh với họ Zhang từ năm 2007 khi Zhang vừa gia nhập công ty để đảm nhận vị trí Giám đốc tài chính tại Taobao, nói: “Cả trí tuệ và năng lượng, tôi đều không theo kịp ông ấy. Sự chín chắn và khiêm tốn của ông ấy là điều ấn tượng nhất với một lãnh đạo”. Thực ra trong thư bổ nhiệm Zhang làm CEO Alibaba năm 2015, Jack Ma cũng đã nhận xét: “Daniel Zhang là nhà lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế với nhiều thành tích tốt. Tất cả chúng tôi tự tin vào ông ấy. Chẳng ai lãnh đạo Alibaba tốt hơn ông ấy trong quá trình chúng tôi tiến lên giai đoạn tăng trưởng mới”.

    Có thể nói Alibaba là giấc mơ của Jack Ma, nhưng chắc hẳn ông cũng không ngờ giấc mơ thần kỳ đến thế. Là một thầy giáo tiếng Anh tại trường trung học Tây Hồ, Jack Ma nhận ra thế giới bên ngoài đang thay đổi theo cung cách khác hẳn với truyền thống Trung Quốc. Nền công nghệ thông tin và hiện tượng toàn cầu hóa đang xóa đi ranh giới giữa các nền văn hóa, giữa các nước phát triển và đang phát triển, giữa những người thông minh và người không thông minh. Cuối cùng Jack Ma xin nghỉ dạy, vay một khoản tiền tương đương 2.000 đô la Mỹ để mở trang web “Những Trang Vàng Trung Quốc” vào tháng 5-1995 trước khi nước này chính thức kết nối Internet toàn cầu từ tháng 8-1995. “Những trang vàng Trung Quốc” trở thành trang web đầu tiên của quốc gia đông dân nhất thế giới. Nó hoạt động rất hiệu quả đến độ chính phủ nước này đặt vấn đề mua lại với giá 1,4 triệu nhân dân tệ, trở thành nguồn vốn ban đầu cho các dự án tiếp theo của Jack Ma. Cuối năm 1997, Jack Ma nhận lãnh đạo một công ty tin học thuộc Trung tâm thương mại điện tử của Bộ ngoại thương và hợp tác kinh tế. Nhờ vào mối quan hệ với doanh nhân và bạn bè nước ngoài cùng học hỏi những kinh nghiệm của họ, tháng 12-1998 Jack Ma cùng với 17 người khác thành lập công ty thương mại điện tử Alibaba.

    Bước vào dòng lịch sử của Alibaba

    Theo dòng lịch sử, Tập đoàn Alibaba phát triển thành hai nhóm thương mại điện tử Alibaba và TaoBao, cùng với một nhóm hỗ trợ thương mại gồm AliPay và AliYun và một cổng thông tin Yahoo! China sở hữu từ Tập đoàn Yahoo!. Nhóm Alibaba được thành lập ngay từ những ngày đầu nhắm đến việc giao dịch doanh nghiệp, giữa các nhà máy sản xuất và công ty thương mại và giữa các doanh nghiệp thương mại với nhau gọi tắt là B2B (business-to-business). Alibaba hoạt động trên ba nền tảng chính là alibaba.com sử dụng tiếng Anh, 1688.com sử dụng tiếng Trung, và đặc biệt Jack Ma cho thiết lập AliExpress (Alibaba tốc hành) nhằm giúp đở các doanh nghiệp nhỏ trong nước có thể trực tiếp bán sĩ sản phẩm của mình ra nước ngoài với các thủ tục hết sức đơn giản. AliExpress có thể coi là mẫu hình thương mại điện tử rất tốt cho các nước có nhiều doanh nghiệp nhỏ và rất nhỏ kiểu hộ gia đình như Việt Nam, nhờ đó các doanh nghiệp này có thể chen chân vào nền thương mại toàn cầu, tạo thành một kênh xuất khẩu hữu hiệu.

    Khi nhóm Alibaba đã đi vào hoạt động nề nếp và nền thương mại điện tử ở Trung Quốc đã định hình thì năm 2003 Jack Ma bắt đầu tung ra nhóm nền tảng thương mại điện tử mới gọi là TaoBao (Đào Bảo) nhắm vào hoạt động bán lẻ giữa khách hàng với khách hàng gọi là C2C (customer-to-customer). Đây là một kênh phân phối rất lớn bao gồm các hình thức bán lẻ thông thường lẫn hình thức bán đấu giá như kiểu eBay. Nhưng cái hay trong sách lược của Jack Ma nằm ở chỗ thiết lập thêm hai nền tảng hỗ trợ cho TaoBao là TaoBao Mall và eTao. TaoBao Mall hay Tmall là dạng trung tâm thương mại trực tuyến làm cầu nối giữa bán sĩ và bán lẻ B2C, và eTao là nền tảng tìm kiếm chuyên dùng cho các nhà thương mại và người đi mua sắm. TaoBao Mall đổi thành Tmall từ 2008 và đến 2011 thì chính thức chuyển thành một đơn vị hoạt động độc lập chuyên bán hàng cao cấp cho các thương hiệu lớn và các mặt hàng xa xỉ. Trong khi đó eTao mới được hình thành trong tháng 10-2010 nhưng phát triển rất nhanh theo tốc độ tăng trưởng mua sắm trực tuyến bằng các thiết bị di động, đến tháng 6-2011 eTao cũng chuyển thành một công ty hoạt động độc lập lấy quảng cáo làm nguồn thu nhập.

    Daniel Zhang gia nhập Alibaba từ năm 2007 trong vai trò Giám đốc tài chính với nhiệm vụ giúp Taobao Mall có lợi nhuận. Dưới sự lãnh đạo của ông, Taobao Mall nhanh chóng trở thành một trong những mảng kinh doanh quan trọng nhất của Alibaba. Khi nó được đổi tên thành Tmall và trở thành mảng kinh doanh độc lập thì Zhang cũng được chỉ định làm Giám đốc điều hành. Sản phẩm nổi tiếng nhất của Zhang chính là Ngày Hội Độc Thân (Singles’ Day) – ngày hội mua sắm lớn nhất trên Alibaba. Lần đầu tiên tổ chức năm 2009, tổng giá trị hàng hóa giao dịch trong ngày này là 50 triệu nhân dân tệ. Năm ngoái, con số này đã lên 168 tỷ nhân dân tệ tương đương với 25,2 tỉ đô la Mỹ. Trên thực tế Lễ hội Độc thân hiện là lễ hội mua sắm trong 24 giờ lớn nhất thế giới, áp đảo nhiều sự kiện tương tự, trong đó có cả Black Friday ở Mỹ và Amazon Prime Day. Tháng 5-2015, Zhang nhận chức Giám đốc tập đoàn Alibaba thay thế Jonathan Lu vốn đã tiếp quản chức vụ từ Jack Ma hai năm trước đó. Và đây là bước khởi đầu của cuộc chuyển giao thế hệ tại Alibaba.

    Sẵn sàng đối phó với những thách thức

    Sinh trưởng tại Thượng Hải, Daniel Zhang đã lấy bằng Cử nhân tài chính tại Đại học Tài chính – Kinh tế Thượng Hải, rồi làm Giám đốc Tài chính hãng game Shanda Interactive Entertainment (Trung Quốc) và Giám đốc cấp cao mảng Tư vấn doanh nghiệp – Kiểm toán tại PwC ở Thượng Hải. Năm 2013, Jack Ma chuyển vai trò Giám đốc điều hành tập đoàn cho Jonathan Lu (sinh 1969) và tháng 5-2015 Lu chuyển chức vụ này cho Zhang (sinh 1972), không chỉ như một quá trình trẻ hóa ban lãnh đạo mà còn là chọn người thích hợp để đối phó với các thử thách toàn cầu, duy trì bước phát triển thần kỳ cho doanh nghiệp. Trên thực tế Zhang đang kéo dài sự thần kỳ của mình, thể hiện rõ trong tâm thư của Jack Ma nhân ngày sinh nhật 10-9-2018 “Alibaba đã tăng trưởng nhất quán và bền vững suốt 13 quý liên tiếp”. Bức thư viết tiếp: “Năng lực phân tích của ông ấy rất tốt, nắm chắc tầm nhìn và nhiệm vụ của chúng ta, luôn luôn có trách nhiệm và ý thức cần đột phá cũng như thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới”.

    Lawrence Loh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quản trị và Tổ chức tại Đại học Quốc gia Singapore, nhận xét: “Chọn Daniel Zhang làm người kế nhiệm với thời gian cụ thể, cùng với việc Jack Ma vẫn ở lại Hội đồng quản trị đến năm 2020, sẽ giúp cả cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư yên tâm. Một kế hoạch chuyển giao quyền lực tốt chính là phép thử cho tính liên tục của hoạt động kinh doanh”. Một thập kỷ mới, bắt đầu từ 10-9-2019 Daniel Zhang phải đối phó với những thách thức, trong việc thay đỏi môi trường văn hóa kinh doanh của mình trước khả năng kèn cựa hiệu quả của Tencent và cả DiDi Chuxing hay các công ty mới nổi khác. Tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử của JD.com, một đối tác của Tencent đang lên rất cao so với kết quả của các công ty thương mại tập đoàn Alibaba. Khi mà môi trường văn hóa giá rẻ dần biến mất thì sự nổi lên của các đối thủ, tập trung vào chất lượng sản phẩm và dịch vụ sẽ đưa thị trường thương mại điện tử Trung Quốc đi theo một hướng khác. Alibaba đã cố bành trướng qua các nước phía nam như một giải pháp, nhưng ở đây không còn là thị trường đông dân của riêng tập đoàn.

    Từ 10 năm trở lại đây, một khuynh hướng toàn cầu của các tập đoàn công nghệ lớn là đầu tư hội tụ, và cạnh tranh trên những mặt trận hội tụ cốt lõi nhằm chi phối các lĩnh vực kinh doanh khác. Amazon, đối thủ thương mại điện tử chính của Alibaba đã đầu tư mạnh vào công nghệ đám mây, và công nghệ này đang mang lại doanh thu qua mặt cả mảng thương mại điện tử. Đầu tư hội tụ có thể làm cho Alibaba lúng túng. Riêng với mảng đám mây với rất nhiều ứng dụng chi phối các lĩnh vực kinh doanh khác nhau thì Alibaba đang tỏ ra lép vế, cả về doanh số lẫn lĩnh vực khách hàng mà trước mắt mới nhắm đến hỗ trợ các doanh nghiệp bán hàng trên những nền tảng của mình. Trang zdnet.com trong loạt bài về công nghệ đám mây đã tổng kết nhiều thông tin và công bố khác nhau, từ đó cho biết mức doanh thu năm 2017 của Microsoft Commercial Cloud cao nhất, đạt đến 21,2 tỉ đô la Mỹ, sát theo đó là Amazon Web Services 20,4 tỉ đô la, IBM 10,3 tỉ đô la, Oracle 6,08 tỉ đô la, Google 4 tỉ đô la, và nhà cung cấp điện toán mới nổi Alibaba ghi nhận 2,2 tỉ đô la doanh thu. Báo cáo quý 1-2018 của Alibaba cho thấy tổng doanh thu tăng 61%, thương mại điện tử vẫn là cốt lõi, đám mây tăng trưởng mạnh mẽ, song lợi nhuận lại giảm.

    LEAVE A REPLY